Οι 12 ένορκοι Σάββατο, 15 Απριλίου 2017 23:50


Μια εξαιρετική παράσταση στο θέατρο «Αλκµήνη» που κάθε φορά είναι sold out

Οταν είδα την πρώτη κινηµατογραφική δουλειά του Σίντνεϊ Λιούµετ, «Οι 12 ένορκοι» (1957), βασισµένη στο σενάριο του Ρέτζιναλντ Ρόουζ, που παρεµπιπτόντως ήταν ένορκος σε µια υπόθεση ανθρωποκτονίας, µε τους Χένρι Φόντα, Μάρτιν Μπάλσαµ, Λι Τζ. Κοµπ και Τζακ Γουόρντεν, µια ταινία-σταθµός της έβδοµης τέχνης, οµολογώ ότι µε συνεπήρε.

Teuxos 263 3622

Οταν παρακολούθησα τη µεταφορά επί σκηνής της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη στο θέατρο «Αλκµήνη» την Κυριακή, πρέπει να πω ότι µε καθήλωσε η παράστασή της µε αυτό το δικαστικό δράµα δωµατίου, που το είδε ως µια κοινωνική αλληγορία για την εφαρµογή της δηµοκρατίας στην κοινωνία.

Δεν είναι τυχαίο που «Οι 12 ένορκοι» συνεχίζουν ακάθεκτοι για τρίτη σεζόν και κάθε παράστασή τους είναι sold out. Ούτε αν έχεις µπάρµπα στην Κορώνη δεν µπορείς να βρεις εισιτήριο.

Ενα 16χρονο αλλοδαπό αγόρι στη Νέα Υόρκη του 1957 καταδικάζεται µε θανατική ποινή σε ηλεκτρική καρέκλα για τη δολοφονία του πατέρα του. Ο δικαστής καλεί τους δώδεκα ενόρκους να αποσυρθούν για να βγάλουν την ετυµηγορία τους. Για να «εκτελεστεί» ο 16χρονος κατηγορούµενος θα πρέπει να συναινέσουν και οι δώδεκα.

«Είµαστε τυχεροί που µας δόθηκε υπόθεση φόνου, αλλιώς θα πλήτταµε» σχολιάζει ένας από τους δώδεκα ενόρκους λίγο πριν ξεκινήσει η διαδικασία… Στην αρχή της συνεδρίας, οι ένορκοι είναι πεπεισµένοι ότι ο νεαρός είναι ένοχος και ψηφίζουν υπέρ της καταδίκης του, εκτός από τον 8ο ένορκο, ο οποίος διατηρεί αµφιβολίες για την ενοχή του νεαρού και προσπαθεί να πείσει τους υπόλοιπους έντεκα ότι τα στοιχεία δεν είναι τόσο ξεκάθαρα όσο φαίνονται.

«Δεν είναι εύκολο να σταθείς απέναντι στο χλευασµό» υπογραµµίζει, δίνοντας τη µάχη του και συνεχώς αναρωτιέται: «Μα, πώς να καταδικάσεις ένα παιδί;».

Η σκηνή του θεάτρου «Αλκµήνη» µετατρέπεται από τον David Negrin σε ένα ψυχρό, αποπνικτικό δωµάτιο, µε ένα µεγάλο τραπέζι και δώδεκα καρέκλες, για να µεταφερθεί εκεί η ιστορία των δώδεκα ενόρκων. Μέσα στο δωµάτιο του δικαστηρίου κλειδωµένοι, «δώδεκα θυµωµένοι άντρες» καλούνται να αποφασίσουν οµόφωνα για τη ζωή ενός νέου ανθρώπου.

Αντιµετωπίζοντας το βάρος της ευθύνης που φέρνει η κάθε τους απόφαση, άλλοτε ταυτίζονται και άλλοτε συγκρούονται ενώ φθάνουν να πιαστούν ακόµα και στα χέρια.

Ετσι, «κάθε ψηφοφορία τους είναι και µία µάχη, αλλά… µία µάχη που πρέπει να κερδηθεί µε µόνο όπλο την αλήθεια».

«Κανένα σώµα ενόρκων δεν µπορεί να αποφανθεί για την ενοχή ενός ανθρώπου, αν δεν είναι σίγουρο» λέει και ξαναλέει ο ένορκος που εξαρχής είχε δώσει αθωωτική ψήφο. Οι δείκτες του µεγάλου ρολογιού στην αίθουσα πότε τρέχουν, πότε σταµατούν και η αγωνία κορυφώνεται όσο ξεδιπλώνεται αυτή η ενδιαφέρουσα δικαστική υπόθεση που είναι λιγότερο απλή από όσο φαίνεται και εξελίσσεται ως µια εκπληκτικά ενδιαφέρουσα ιστορία µυστηρίου µέσα από µία έντονη διαλογική αντιπαράθεση ή «ένα διαλογικό πινγκ-πονγκ», όπως σχολίασε ο διπλανός µου.

«Νιώθω αυτό το στιλέτο να καρφώνεται στο δικό µου σπίτι» λέει ο πιο βίαιος ένορκος, που εν τέλει τάσσεται υπέρ της αθώωσης του αγοριού, απορώντας µε τον εαυτό του, πώς συµφώνησε ότι υπάρχει αιτιολογηµένη δικαιολογία.

Η ετυµηγορία των ενόρκων παραδίδεται και η πλατεία απελευθερώνεται...

Η σκηνοθέτης Κωνσταντίνα Νικολαΐδη, που έχει βραβευθεί για το ανέβασµα αυτού του έργου, έκανε εξαιρετική δουλειά (και στη µετάφραση που υπογράφει ο λόγος ρέει). Κράτησε την εποχή του κειµένου, που είναι διαχρονικό, αφού θίγει τη µάστιγα του ρατσισµού, που επί των ηµερών µας και στην πατρίδα µας και σε όλο τον κόσµο βρίσκεται σε µεγάλη έξαρση, και πέτυχε να κρατήσει το θεατή προσηλωµένο για ενενήντα λεπτά, χωρίς να περιττολογεί, παρουσιάζοντας τους ενόρκους να πνίγονται από την ατµόσφαιρα του χώρου που συνεδριάζουν και να εκρήγνυνται «σαν δώδεκα κοµµάτια δυναµίτη», όπως είναι ο δεύτερος υπότιτλος του φιλµ, που περιγράφει τέλεια αυτό που έκανε.

Αξιοθαύµαστες οι ερµηνείες των δώδεκα ενόρκων που είναι οι: Χριστόδουλος Στυλιανού (πρώτο χειροκρότηµα), Παντελής Παπαδόπουλος, Θανάσης Κουρλαµπάς, Γιώργος Γιαννόπουλος, Περικλής Λιανός, Βασίλης Παλαιολόγος, Χάρης Μαυρουδής, Μανώλης Ιωνάς, Απόλλων Μπόλλας, Αλέξανδρος Πέρρος, Κωνσταντίνος Μουταφτσής, Αυγουστίνος Κούµουλος.

Ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρου (σχεδιασµός φωτισµών ) έκανε ακτινογραφία στους χαρακτήρες και τους έβγαλε από το σκοτάδι στο φως. Τα κοστούµια της Κικής Μήλιου ακολούθησαν την αισθητική της εποχής που γράφτηκε το έργο, τέλος δεκαετίας του '60.

Καταλήγοντας θέλω να πω, µετά πλήρους βεβαιότητας, ότι η παράσταση, θα υπάρχει για πολλά – πολλά χρόνια στο ρεπερτόριο του θεάτρου «Αλκµήνη».